Конкурс за годишње награде УНС-а
Конкурс за годишње награде УНС-а
Naslovna  |  Aktuelno  |  Istraživanje UNS-a o ubijenim i otetim novinarima na Kosovu  |  Anderson o poslednjem danu ubijenog novinara Aleksandra Simovića: Mržnja se osećala, srpski novinari su se plašili
Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Smanji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

Istraživanje UNS-a o ubijenim i otetim novinarima na Kosovu

23. 09. 2019.

Autor: Jelena L. Petković Izvor: UNS

Anderson o poslednjem danu ubijenog novinara Aleksandra Simovića: Mržnja se osećala, srpski novinari su se plašili

Višestruko nagrađivani britanski radio urednik Brajan Anderson za dosije Udruženja novinara Srbije svedoči o poslednjim trenucima sa novinarom švajcarskog radija Medija ekšen internešenal (Media Action International) Aleksandrom Simovićem, koji je otet i ubijen 1999. godine u Prištini.

U nastavku je ovaj tekst preveden na albanski i engleski jezik.

Please find below albanian and english translation of this article.               

 Në vijim, këtë tekst mund ta lexoni në gjuhën shqipe dhe angleze.

- Zvali smo ga Aleks. Te večeri sedeli u baru u Prištini. On, moji prijatelji Albanci sa kojima sam radio u Skoplju i ja. Aleks je govorio glasno srpski. Ljudi za obližnjim stolom pozvali su devojku iz Skoplja da dođe do njihovog stola. Vratila se preplašena. Rekla je nešto poput: “poručili su da će ga srediti”, misleći na Aleksa“, svedoči Anderson.

Sutradan u srpskom studiju Medija ekšen internešenal čuo se plač.

- Došao je njegov otac i rekao: “Aleks je ubijen“, navodi Anderson.

Prema obaveštajnim podacima UNMIK-a Simović je kidnapovan 21. avgusta 1999. u kafiću Pikaso (Picasso) u Prištini. Andersonova sećanja podudaraju se sa opisom iz dokumenata UNMIK-a i navedenim događajima od 20. avgusta 1999. godine u džez klubu “Ćafa” (Qafa), o kojem je UNS pisao.  

- To je bilo nekoliko dana nakon što sam došao na Kosovo. Ne sećam se detalja te večeri. Imam samo snimak pevačice u baru, jer mi je devojka iz Skoplja rekla da ne snimam druge ljude, pošto su verovatno bili u OVK, dodaje naš sagovornik, kao i da ga niko do sada nije pitao da govori o ovoj temi, pa ni tužilaštvo. 

Anderson je na Kosovo prvi put došao u avgustu 1999, na poziv švajcarske nevladine organizacije Medija ekšn internešanal, da napravi dva radijska studija za proizvodnju informativnog programa, na albanskom i srpskom jeziku. Obučio je mlade novinare i producente. Među njima je bio još jedan novinar za kojim se traga, Marjan Melonaši:

- Marjan mi se jako dopao. Rekao bih da smo bili prijatelji. Došao je kod mene i rekao: “Želim da me naučite kako da uređujem”. Išao sam sa njim na teren da snimi priče. Mislim da se plašio. Bio je fin momak. Jedne noći vozili smo se njegovim kolima. Izašao je da kupi ćevape. Vratio se i kazao: “Ovaj čovek mi je rekao da zna ko sam i da će me srediti”, navodi Anderson.

Novinar Marjan Melonaši govori o tome šta je razgovarao sa Srbima u Kosovu Polju koji u u konvoju napuštali svoje domove. Copyright: Privatno vlasništvo, zabranjeno preuzimanje i korišćenje bez dozvole autor

Kaže da je napustio Kosovo u septembru 1999. godine, a Marjan, Olivera Bernardoni i još jedan kolega ostali su da rade veliki i zahtevan posao. Napravili su mnogo dobrog programa.

- Kada sam se vratio 2000. godine čuo sam šta se dogodio sa Marjanom, kaže za UNS Anderson.

Pre Kosova, Brajan Anderson je bio šef programa radio stanice u Škotskoj, a potom je radio u Kini.

- Hteo sam da uradim nešto korisno. Prvo su me pozvali iz NVO da odem u Makedoniju, napravim radijski studio i naučim ljude kako da prave polusatne radio emisije za kosovske izbeglice, rekao je Anderson.

Dodaje da su ga potom pozvali da napravi studije za Albance i Srbe u Prištini i pomogne u pravljenju programa.

- Priština je ličila na smetlište. Albanci su pobedili u ratu, a država je bila kao velika žurka. Albanski novinari su mogli da prave programe i putuju, a Srbi su bili uplašeni i morao sam da ih vozim. Kupovao sam im hranu, jer su se plašili da napuste zgradu radija. Osetio sam mržnju u vazduhu. Mogli ste da je osetite više od bilo čega, svedoči Anderson.

Ističe da u to vreme, 1999. godine, nije bilo moguće kvalitetno novinarsko izveštavanje, ali da je bilo važno pokušavati. Kaže da je u podeljenim mestima posebno važno da mediji ne razdvajaju, već uključuju obe strane.

- Kada sam se vratio na Kosovo 2000. godine, Srbin koji je radio u Prištini mi je rekao: "Želeo sam da budem novinar i radovao sam se susretu sa zapadnim novinarima, ali od svih koje sam upoznao, samo bih dvojicu nazvao ljudskim bićem. Vi ste jedan od njih”. To je najveći kompliment koji sam dobio. Došao sam na Kosovo kao "profesionalac”, a otišao kao ljudsko biće, kaže Anderson.

Anderson je nakon Kosova sličan posao radio u Južnoj Africi, Bocvani, Avganistanu i Uzbekistanu. Danas živi u Škotskoj i uređuje sajt www.simplifeye.co.uk. Od dana kada smo ga pozvali da govori o Aleksandru Simoviću, kaže da je mnogo puta plakao. 

* Preuzimanje delova ili celokupnog teksta je dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tekst je rezultat istraživanja Udruženja novinara Srbije o ubijenim i nestalim novinarima na Kosovu. Istraživanje se sprovodi u okviru projekta Udruženja novinara Srbije podržanog od strane Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije. Stavovi izneti u tekstu ne odražavaju nužno stavove i mišljenja organa koji je projekat podržao.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Anderson për ditën e fundit të gazetarit të vrarë Aleksandër Simoviqit (Aleksandar Simović): Urrejtja ndjehej, gazetarët serbë ishin të frikësuar 

Redaktori britanik i radios i shpërblyer shumëfish me çmime, Brajan Anderson (Brian Anderson) për dosjen e Asociacionit të Gazetarëve të Serbisë dëshmon për momentet e fundit me gazetarin e radios zvicerane Media Ekshn Internashenall (Media Action International) Aleksandër Simoviqin, i cili u rrëmbye dhe u vra në vitin 1999 në Prishtinë.

- E quanim Aleks. Atë natë rrinim në një kafe në Prishtinë. Ai, miqtë e mi shqiptarë me të cilët punoja në Shkup dhe unë. Aleksandri fliste serbisht me zë të lartë. Disa njerëz nga tavolina tjetër e thirrën vajzën nga Shkupi që të shkojë të tavolina e tyre. U kthye e frikësuar. Tha diçka si: “porositën se do të ia tregojnë qejfin”, duke menduar për Aleksin”, dëshmon Andersoni. 

Të nesërmen në studion serbe të Media Ekshn Internashenall u dëgjua vaji. 

- Erdhi babai i tij dhe tha “Aleksi është vrarë”, thekson Andersoni. 

Sipas të të dhënave nga inteligjenca së UNMIK-ut, Simoviqi u kidnapua më 21 gusht 1999 në kafen Pikaso (Picasso) në Prishtinë. Kujtimet e Andersonit përputhën me përshkrimin nga dokumenti i UNMIK-ut dhe me ngjarjet e cekura nga 20 gushti 1999 në xhaz klubin “Qafa”, për të cilin UNS-i ka shkruar më herët. 

- Kjo ndodhi disa ditë pasi erdha në Kosovë. Nuk me kujtohen detajet e asaj nate. E kam vetëm një xhirim të këngëtares në kafe, sepse vajza nga Shkupi me tha që mos t’i xhiroj njerëzit e tjerë, pasi që ata me sa duket ishin nga UÇK, shton bashkëbiseduesi ynë si dhe që askush deri më tani nuk e pyeti që të fliste për këtë teme, madje as prokuroria. 

Andersoni për herë të parë erdhi në Kosovë në gusht të vitit 1999, me ftesë të organizatës zvicerane joqeveritare Media Ekshn Internashenell për t’i krijuar dy studio të radios për prodhimin e programit informativ, në gjuhën shqipe dhe serbe. I ka trajnuar gazetarët dhe producentët e rinj. Në mesin e tyre ishte edhe një gazetar i cili ende kërkohet, Marjan Mellonashi. 

- Marjani më pëlqeu shumë. Do të thosha se ishim miq. Erdhi tek unë dhe më tha: “Dua të më mësoni se si të redaktoj. Kam shkuar me të në terren për t’i xhiruar tregimet. Mendoj se kishte frikë. Ishte një djalosh shumë i sjellshëm. Një natë voziteshim në makinën e tij. Doli për të blerë qebapa. Është kthyer dhe me tha: “Ky njeri më tha se e di kush jam dhe se do të ma tregojë qejfin”, thekson Andersoni. 

Thotë se e ka lëshuar Kosovën në shtator të vitit 1999, kur Marjani, Ollivera Bernardoni edhe një koleg mbetën për ta kryer punën e madhe dhe të vështirë. Kanë krijuar shumë programe të mira. 

- Kur jam kthyer në vitin 2000 kam dëgjuar se çfarë ka ndodhur me Marjanin, thotë Andersoni për UNS. 

Para Kosovës, Brajan Anderson ishte shefi i programit të radio stacionit në Skoci, e pastaj ka punuar në Kinë. 

- Desha të bej diçka dobishëm. Së pari me ftuan nga OJQ të shkoj në Maqedoni, ta bëj një studio të radios dhe t’i mësoj njerëzit si t’i krijojnë radio emisionet gjysmë orëshe për refugjatët kosovarë, tha Andersoni. 

Ai shton se pastaj e ftuan që t’i bëjë studiot për shqiptarët dhe serbët në Prishtinë dhe të ndihmojë në krijimin e programit. 

 - Prishtina dukej si një deponi mbeturinash. Shqiptarët e kishin fituar luftën, kurse shteti ishte si një aheng i madh. Gazetarët shqiptarë mund të bënin programe dhe të udhëtonin, kurse serbët ishin të frikësuar dhe unë duhej t’i vozisja. Ua blija ushqimin, sepse frikësoheshin ta lëshojnë ndërtesën e radios. E kam ndjerë urrejtjen në ajër. Mund ta ndjenit në ajër më shumë se çka do tjetër, dëshmon Andersoni. 

Ai thekson se në atë kohë, në vitin 1999 nuk ishte i mundur raportimi cilësor i gazetarëve, por ishte me rëndësi që të përpiqesh. Thotë se në vendet e ndara është e rëndësisë së veçantë që mediat mos t’i ndajnë, por t’i përfshijnë të dy anët. 

- Kur u ktheva në Kosovë në vitin 2000, një serb që punonte në Radio Prishtinë më tha: “Dëshiroja të bëhem gazetar dhe i gëzohesha takimit me gazetarët perëndimorë, por nga të gjithë që i kam njohur, vetëm dy i kisha quajtur qenie njerëzore. Ju jeni njëri nga ta”. Ky ishte komplimenti më i madh që e kam marrë. Erdha në Kosovë si “profesionist”, ndërsa shkova si qenie njerëzore, thotë Andersoni.

Andersoni pas Kosovës, punë të ngjashme ka kryer në Afrikë të Jugut, Afganistan dhe Uzbekistan. Sot jeton në Skoci dhe e redakton ueb faqen www.simplifeye.co.uk. Thotë se nga dita kur e ftuam që të flasë për Aleksandër Simoviqin, qau shumë herë. 

* Marrja e pjesëve të tekstit ose tekstit në tërësi është e lejuar vetëm duke e cekur edhe burimin

_____________________________________________________________________

Anderson on the Last Day of the Murdered Journalist:  One Could Feel the Hatred, Serbian Journalists Were Afraid

A multi-award-winning British journalist Brian Anderson testifies to the final moments of Aleksandar Simović, the journalist of Swiss Media Action International radio, kidnapped and murdered in Priština, for the dossier of the Journalists’ Association of Serbia (UNS).

- We called him Alex. That night we sat in a bar in Priština – him, my Albanian friends I worked with in Skopje and me. Alex spoke Serbian in a loud speaking voice. People at the nearest table told the girl from Skopje to come to their table. She came back terrified. She said something like: “They said they would get him” referring to Alex, told Anderson.

Crying was heard in the Media Action International’s Serbian studio the following day.

- His father came and said “Alex was murdered”, told Anderson.

According to UNMIK‘s intelligence, Simović was kidnapped on August 21st, 1999 in Café Picasso in Priština. Anderson‘s memories match UNMIK’s document description  and the above mentioned facts on the events of  August 20th,  1999 at the Qafa jazz club the Journalists’ Association of Serbia wrote about.

- It happened only a few days after I came to Kosovo. I don’t remember the details about that night. I still have a recording of a female singer at the bar, as the girl from Skopje informed me I shouldn’t record other people as most of those probably were in the UCK, our interlocutor says, and adds that that nobody, including the Tribunal, had ever asked him to speak about that subject.

Anderson came to Kosovo for the first time in 1999 at the invitation of the Media Action International NGO to make two production studios for news programmes in Albanian and Serbian. He trained young journalists and producers.

Marjan Melonashi, a missing journalist, was among them.

- I really liked Marjan. I would say we were friend. He came to me and said “I would like you to teach me to edit programmes”. I accompaned him in his field work to record stories. I think he was afraid. Such a nice young man. One night we drove in his car and he went out to buy ćevapi. He came back and said: “This man told me he knew who I was and that he would get me“, states Anderson.

He said he had left Kosovo in September 1999, and Marjan, Olivera Bernadoni and another colleague continued doing this big and demanding job. They made a lot of great programme.

- When I came back in 2000 I heard what happened to Marjan, Anderson tells UNS.

Before Kosovo, Brian was a programme editor for a radio station in Scotland, and then worked in China.

- I wanted to do something useful. I was first invited by an NGO to go to Macedonia, make a radio studio and teach people how to do half-hour radio broadcasts for Kosovo refugees, Anderson said.

He adds he was told to make studios for Albanians and Serbs in Priština and help in the making of the programme.

- Priština resembled a dumpjard. The Albanians won the war, and the country was one big party. Albanian reporters were able to create programmes and travel, Serbs were afraid and I had to drive them in my car. I bought them food as they were afraid to leave the studio building. I felt hatred in the air. You could sense it more than anything else, testifies Anderson.

He points out that quality journalism had been impossible back in 1999, but that it had been important to keep trying. He says that it is incredibly important for media not to separate, but include both sides.

- When I returned to Kosovo in 2000, a Serbian working in Priština told me this: ”I wanted to be a reporter and I looked forward to meeting Western journalists, but of all that I met, I would only call two people human beings. You are one of them”. It is the biggest compliment I have received. I came to Kosovo as a “professional” and left as a human being, says Anderson.

After Kosovo, Anderson worked similar jobs in South Africa, Botswana, Afghanistan and Uzbekistan. Today he lives in Scotland and manages the www.simplifeye.co.uk website. He says he cried many times since we had asked him to speak about Aleksandar Simović.

* Reprinting, republishing or usage parts or the entire article is permitted with mandatory source guidance

Komentari (0)

ostavi komentar

Nema komentara.

ostavi komentar

Molimo Vas da pročitate sledeća pravila pre komentarisanja:

Komentari koji sadrže uvrede, nepristojan govor, pretnje, rasističke ili šovinističke poruke neće biti objavljeni.

Nije dozvoljeno lažno predstavljanje, ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. Molimo Vas da se u pisanju komentara pridržavate pravopisnih pravila. Komentare pisane isključivo velikim slovima nećemo objavljivati. Zadržavamo pravo izbora i skraćivanja komentara koji će biti objavljeni. Mišljenja sadržana u komentarima ne predstavljaju stavove UNS-a.

Komentare koji se odnose na uređivačku politiku možete poslati na adresu unsinfo@uns.org.rs

Saopštenja Akcije Konkursi